E-Dergi

Kitabın ikinci sayfasında kitabın Une Histoire Critique de la Sociologie Allemande adlı Fransızca kopyasından tercüme edildiği yayınevi tarafından ilan edilmiş. Bir kaç sayfa sonra yazarının Türkçe çeviriye önsözünde, Türkçe kitabın İngilizce A Philosophical History of German Sociology (Londra, Routledge,2009) adlı kitabın tercümesi olduğu belirtiliyor. Ancak yazar, keşke Fransızca Une histoire critique de la sociologie Allemande'dan çevrilmiş olsaydı diyor. Bu sayede yazarın tercihi olan Fransızca kopyanın iki cilt halinde yayınlamış olduğunu da yine yazarın ifşaatından öğreniyoruz. Yazar, bu iki ciltlik Fransızca versiyonun tercih edilmemiş olmasını ekonomik nedenlere bağlayarak tolere ediyor. Oysa Ayrıntı Yayınları, kitabın yazarı kadar okuyucu karşısında kendisini sorumlu görmüyor. Okuyucuya saygı duymuyor. Ayrınıtı'ya göre kitap Fransızca; yazarına göreyse, İngilizce versiyonundan tercüme edilmiş. Tabii ki, yazarına itimat ediyorum.

Judt'ın Türkçeden okuduğum ilk kitabı. Kitaptaki yazılar Sovyetler Birliği'nin çöküşünden sonra yazılmış olduğundan olsa gerek, soğuk kanlı sosyal-demokrat değerlendirmeleriyle tanınan Judt'ın, bu özelliği hilafına, önceki yazılarına göre daha sağa savrulmuş olduğu izlenimi ediniliyor. Önceki kitaplarında daha dengeli yaklaşımları vardı. Çevirmenin çevirisinde yanlışlar yok fakat dilinin pek akıcı olduğunu söyleyemeyiz. Metnin bir çok yerinde dil akışkanlığını ve dolayısıyla ifade açıklığını sağlamak için editörün devreye girmesi gerekirdi. Bazı teknik kavramların, örnekse "reel sosyalizm" kavramının "gerçek sosyalizm" olarak çevrilmesi, anlamın tam olarak vermiyor. İlle de reel sosyalizm denmeyecekse, "yaşayan sosyalizm" ya da "gerçekten var olan sosyalizm", hatta "gerçekçi sosyalizm" olarak çevirmekle anlam daha isabetli olarak dile getirilmiş olurdu.

Yayınevi, kitabın hangi İnglizce çevirisinden tercüme edilmiş olduğunu belirtmemiş. Benim bildiğim iki İngilizce çeviride bulunan iki adet "Ek" yazısı bu Türkçe tercümede yer almıyor. İkisi de önemli ekler. Yazarı tarafından eklenmiş birincisinin İngilizcesi şu şekilde: Voloshinov: "Discourses in Life and Discourses in Art"; ikincisi, Neal Bruss adlı yazara ait: "Voloshinov and the Structure of Language in Freudianism". Bu iki metnin Türkçe çeviriye ilave edilmemiş olması okuyucu için önemli bir eksikliktir. Bir de, kitabın ilk bölümünün başlığının doğru çevrilmemiş olduğu görülüyor. İngilizcesi şöyle: "Freudianism and Modern Trends in Philosophy and Psychology". Türkçesi şöyle olabilirdi: "Freudculuk, Felsefe ve Psikolojide Modern Eğilimler". Ancak mevcut tercümede şu şekilde yer alıyor: "Freudculuk ve Felsefe, Psikolojide Modern Eğilimler". Bunun düzeltilmesi lazım.

Bu kitabı okurken çeviri sorunu olduğu izlenimi ediniliyor. Orijinal yapıt elde bulunmadığı için kesin bir şey söylemek mümkün olmuyor, ancak anlam bozuklukları var. Türkçe ifadeler de bir çok yerde sorunlu. Her halikarda bu çeviri yapıtın tekrar elden geçmesi gerekiyor.

Doktor Kıvılcımlı'nın bu çalışmasını otuzlu yılların hemen başında, henüz marksist-leninist olduğu yıllarda, Elazığ Cezaevi'nde yazmış olduğu tahmin ediliyor. Sorun Yayınları tarafından kitabın 120 sayfa olduğu ilan edilmiş olsa da, aslında 50 sayfa. Sunuş, sözlük ve Kıvılcımlı'nın el yazısı notlarını (bu orijinal notların çok kalitesiz fotoğrafları kitaba konulmuş) çıkarttığınız vakit kitap ancak 50 sayfa kadar.