E-Dergi

Hiç şüphesiz V.V.Barthold Orta Asya tarihinde çok önemli bir isimdir.Bu kitabı da bir çok ilmi esere kaynaklık etmiş bir çalışmadır.Yerli veya yabancı yazılmış olan bir çok eserde bu kitabın varlığını hissedersiniz.Bu kitap olmadan bir Orta Asya tarihi yazmak imkansız gibi bir şeydir.Fakat ne yazık ki bu kitap da edebi yönden çok düşük bir seviyede bulunuyor.Tarih yazıcılığında usul ne kadar önemli ise edebi yazım da o kadar önemlidir.Edebi bir yazım tarzı ile tarihi sevdirerek okutabilirsiniz.Tarih okumalarını bir işkenceden çıkarıp zevkli bir hale getirmenin yegane yolu da buradan geçiyor.Fakat maalesef bu kitap bu yönüyle çok eksik durumda.

Yazar kitabını birkaç istisna hariç tamamen İslami kaynaklara göre hazırlamıştır.Zaten kitap İslami dönemi başlangıç yaptığından bu gayet normaldir.Fakat gönül isterdi ki;biraz daha gerilerden başlamış olsaydı,daha iyi olurdu.Yazar kitabın baş tarafına bir kaynak tanıtımı koymuştur ki;bu gerçekten çok harika olmuştur.Ayrıca yazarın üzerinde çalışmış olduğu kaynaklara ne kadar vakıf olduğunu da buradan çıkarabiliyoruz.

Yazar Moğol istilasına kadar olan Orta Asya tarihini oldukça detaylı bir şekilde anlatmaktadır.Ayrıca Moğollardan da geniş olarak bahsetmektedir.Başta da söylediğim gibi eser bir kaynak mahiyetinde olup çok büyük bir emeğin mahsulüdür.Orta Asya tarihi ile ilgilenen arkadaşların okuması gereken eserlerin başında geldiğini söyleyebilirim.

Türk tarih kurumunun Kitapyurdu.com da çok sayıda eseri maalesef bulunmuyor.Tarih kurumunun neşrettiği birçok kitabı okumamıza rağmen bu sitede yorum yazma şansımız yok.İnşallah site yöneticileri bu duruma biraz ağırlık verirlerde Tarih kurumunun kitapları sitemizde daha fazla bulunur.

Jean Paul Roux’un okuduğum üçüncü kitabı.Bu kitabı da gayet başarılı bulduğumu söylemeliyim.Jean Paul’un eserleri genelde Kabalcı yayınevi tarafından neşrediliyor.Genel olarak da Aykut Kazancıgil tarafından tercüme ediliyordu.Fakat bu kitap Lale Arslan isimli biri tarafından çevrilmiş ve çok başarılı olmuştur.Aykut Kazancıgil’in çevirileri edebi yönden daha kötü bir durumda.

Oldukça hacimli diyebileceğimiz eser hakikatten çok değerli bir başyapıt konumunda.M.Ö 300ler gibi bir tarihle başlıyor ve devam ediyor.Teoman,Mete ve İskender gibi çok eski ve birazda efsanevi olan devlet adamlarından da bahsediyor.Çin,Uygurlar,Moğollar, Harezmşahlar,Samaniler,Babür devleti gibi ve daha birçok devletten ve imparatordan söz ediyor.Orta Asya’yı sadece siyasi tarihi ile değil aynı zamanda dini,askeri ve kültürel olarak inceliyor.Bir şarkiyatçının özellikle din konusunda bu kadar muazzam tespitlerde bulunması insanı adeta şaşırtıyor.Kitap Orta Asya’yı 1990lı yıllara kadar belli bir kronoloji içerinde inceliyor.Sovyetlerin dağılmasından sonraki sürece dair de bazı tespitlerde bulunuyor.

Jean Paul Roux’u genelde şarkiyatçılar içerisinde ılıman bir şahıs olarak bilirdim,fakat bu kitabını okuduktan sonra onun da bazı önyargıları olduğunu keşfettim.Bazı konularda yorum yaparken çok aşırıya kaçtığını düşünüyorum.Ama yine de çok güzel bir eser.Orta Asya tarihi ile ilgilenen arkadaşlar için güzel bir giriş olabilir.

Orta Asya konusunda farklı bir bakış açısı ve yeni bilgiler görmek isteyenlere tavsiye olunur.Yazar çok ünlü bir Türkolog ve Orta Asya tarihçisidir.Bu sahada ki yetkin isimlerden biridir.Onun için gönül rahatlığı ile okunabilecek bir çalışma.

Hocamız Ertuğrul Düzdağ’ın “Mehmed Akif hakkında araştırmalar” adlı serisinin üçüncü ve son kitabını da okumuş bulunuyorum.Bu kitap da diğerleri gibi gayet güzel bir çalışma olmuştur.Yazar bu kitabın baş tarafına merhum Mehmed Akif üzerine yapılmış olan çalışmaların bir listesini veriyor.Konuyu daha etraflı bir şekilde incelemek isteyen arkadaşlara,bir nevi yol göstermiş oluyor.Daha sonra merhum Mehmed Akif’in Safahat adlı şiir kitabının altıncı bölümü olan “Asım” bölümünü masaya yatırıp inceliyor.Hakikaten üstad Akif “Asım” ile sanatının doruğuna çıkmıştır.”Asım” ı doğru tahlil edersek ve “Asım nesli” gibi bir nesil yetiştirebilirsek eğer bu memleketin geleceği gerçekten parlak olabilir.

Yazar daha sonra meşhur Abdürreşid İbrahim hakkında bilgiler veriyor.Bilindiği gibi Abdürreşid İbrahim Rusya Müslümanlarından olup iki ciltlik “Alem-i İslam” adlı bir eseri vardır.Mehmed Akif merhumun “Süleymaniye kürsüsünde” konuşturduğu zat da bu Abdürreşid İbrahim efendidir.Hakikaten bütün Müslümanların örnek alması gerektiği çok kıymetli bir dava insanıdır.Abdürreşid İbrahim efendinin “Alem-i İslam” adlı eseri de Sırat-ı Müstakim adlı gazetede tefrika edilmiştir.Bu gazetenin baş muharriri ise üstad Mehmed Akif’tir.

Yazar kitapta ayrıca Sırat-ı Müstakim-daha sonra sebilürreşad-adlı gazete hakkında da oldukça geniş bilgiler vermektedir.Neden kuruldu ? kimler tarafından kuruldu ? yazar kadrosu ve başından geçen hemen bütün maceralar ele alınmıştır.Bu bölüm gerçekten çok önemlidir.Konu hakkında bilgi edinmek isteyen arkadaşlar için iyi bir giriş olabilir.Hocamız Ertuğrul Düzdağ kitaba bir de Mehmed Akif merhumun ırkçılık konusuna bakışını gösteren bir bölüm eklemiştir.Bu bölümde gerçekten çok mühimdir.Akif’in şiirlerinden ve düz yazılarından hareket ederek onun bu konuda ki düşüncelerini ortaya koymuştur.Zaten Ertuğrul Düzdağ’ın bu konuda müstakil bir çalışması vardır ki hakikaten çok kıymetli bir eserdir.Eserin adı “yakın tarihimizde ırkçılık” tır.Yazar kitabın sonuna Safahat dan seçmiş olduğu yüz elli parça beyit ve mısralarla son vermiştir.

Ertuğrul Düzdağ hocamızı Akif üzerine yapmış olduğu çalışmalarından dolayı kutluyorum.Her zaman söylerim;Ertuğrul hoca olmasa idi Akif konusun da çok eksik kalırdık.

Hocamız Ertuğrul Düzdağ’ın “Mehmed Akif hakkında araştırmalar” adı ile yayınlamış olduğu serinin ikinci cildi yine gayet güzel bir çalışma olmuştur.Birinci ciltte geçen bazı konuların ikinci cilde tekrar alınması biraz sıkıcı olmuştur.Fakat üstad Mehmed Akif merhumun hayatı ve eserleri üzerine okumak yinede çok güzel bir şey.Ertuğrul Düzdağ bu ciltte bazı önemli sorulara cevaplar veriyor.Mehmed Akif merhumu farklı değerlendiren ve onu kendi seküler dünya görüşünde imiş gibi gösterenlere de cevaplar veriyor.Birinci ciltte daha çok Safahat metinleri üzerinden kritik yapılırken bu ciltte farklı bir yöntem izlenmiştir.Şunu çok iyi kavradım ki Ertuğrul Düzdağ,Mehmed Akif’i en iyi bilen insandır.