E-Dergi

Sanat Tarihi nedir? Sanatçıyı kim yönlendiriyorsa onun tarihidir, yani dünyanın din, yönetim/sömürü, siyasi ve teknolojik tarihidir. Sanatın değişimi ancak ve ancak yanına yönetimsel, siyasi, bilimsel, ekonomik gelişmeler getirilince anlaşılabilir. Bu kitap, serinin diğer kitapları gibi yüzeysel ve hatta bazı tartışmalı bilgileriyle, bu bakışı kazandırmaktan çok uzaktır. Çoğunlukla resim ve heykel üzerinde durulmuş, mimariye neredeyse hiç değinilmemiş, yine de Vatikan’ın Protestanlık tehdidine karşı kiliselerin içinin dışının süslenmesini emretmesini unutmamıştır. Sanat Tarihi dünyanın gelişimiyle ilgili çok şey anlatır, dehşet lezzetli bir konudur. Sanatın ne olduğuna bir bakış kazanmanız için Tolstoy’un Sanat Nedir? adlı şaheserini ilkönce okuduktan sonra, Ali İmran 137.ayeti oturduğunuz yerden gerçekleştirmek, basit ve sade Kabe’den Süleymaniye’ye nasıl gelindiğini anlamak, dünyayı idrak etmek ve uyanmak için Hugh Honour ve John Fleming’in Dünya Sanat Tarihi adlı kitabını öneririm.

Bu kitap, psikoloji bölümünde okumuş olan bir öğrencinin 2.veya 3.yıldan sonra başlıklarına göz atıp bu konularda bilgisi olup olmadığını kendi kendisine test edebileceği bir kitap olmuş. Serinin diğer kitapları gibi, konuyla ilgili bilgisi olmayan ve psikolojiyi hap gibi öğrenmek isteyen okuyucu için yazılmamıştır. Nietzsche’nin bilimlerin kraliçesi dediği psikolojiye ait bir kitapta, “bir insanın kendisini veya başkasını” nasıl tanıyabileceği ile ilgili bölüm olmaz mı? Gerçekten yoktur. İçinde Alfred Adler’in, Viktor Frankl’ın, Erich Fromm’un olmadığı bir psikoloji kitabı olabilir mi? Gerçekten hiçbiri yoktur. Bu kitap yerine: psikolojiyle ilgili Yaşamak Bir Sanattır, İnsanın Anlam Arayışı gibi şaheserleri, erdemlerle ilgili Büyük Erdemler Risalesi’ni, zeka teorileri ve manipülasyonla ilgili Hızlı ve Yavaş Düşünme ve Zeka Tuzağı’nı, ayrıca 2000’den sonra sosyal medya çılgınlığı ile insanların kişiliklerini kaybetmesini anlatan Ben ve Biz adlı şaheseri tavsiye ederim.

Kitabın önsözünde, matematik kariyerinize başlamanız için bu kitapta seçilmiş 50 fikrin yeterli olduğuna dair bir değerlendirme var. Oysa, kitapta ciddi bir karmaşıklık var. Öncelikle, Bağdat’tan El-Harezmi’yi sadece cebir ve algoritma kelimelerini kazandırmış gibi göstermiş, gerçekte matematiğin bir alt dalı olan yöneylem araştırmasının alanına giren rut optimizasyonları ve lineer programlama, yine istatistiğin daha fazla odaklandığı olasılık ve dağılım teorileri, fiziğin alanına giren görecelik teorileri de dahil edilmiş, kitap yanlış yönlendirmeleri ve yüzeysel anlatımıyla serinin diğer kitapları gibi çapsız kalmış. Öklid’i, El-Harezmi dahil olmak üzere Bağdat matematiğini, Leibniz’i ve kalkülüsü daha iyi anlamak, matematiğe süreçsel bir bakış açısıyla bakmak ve matematik hevesinizi test etmek için David S. Richeson’un İmkansızın İspatı adlı şaheseri öneririm. (Endüstri Mühendisleri için ek öneri: olasılıktan sigortacılığı anlamak için Tanrılara Karşı:Riskin Olağanüstü Tarihi)

Amerikan tarzı bir kitaptır. İçinde Karl Popper/Thomas Kuhn’un yer aldığı bilim felsefesinden, Russell’la mantık felsefesine, estetik felsefesinden, tanrının niye olması/olmaması gerektiğine dair din felsefesinden, siyaset ve hukuk felsefesine kadar çok değişik felsefe alanlarında potpori bulunmaktadır. Hiçbir konuda yeterli açıklama tabiiki bulunmamaktadır. Bir gencin felsefe alanında öğrenim görmeye yatkın olup olmadığını anlamak için bu kitabı okumasını önermem, yerine Platon’un Devlet’ini veya Peter Gibson’un Felsefenin Kısa Tarihi ve Donald Palmer’ın Batı Felsefesi Tarihi gibi küçük kitapları dahi daha iyi bir bakış açısı ve heves testi sunacaktır. Çocuklar için ise dünyadaki en iyi felsefe/düşünme kitabı Kitapyurdu’nda bulunmaktadır: Peter Worley’in yazdığı Felsefe Makinesi.

Üniversitede ekonomi bölümünde okuyorsanız, 101/102/201/202 derslerinden sonra okulda anlatılanları anlayıp anlamadığınızı kendi kendinize sınayabileceğiniz bir kontrol listesi gibi bir kitaptır. Görünmez El, Arz-Talep gibi kavramlarla başlar, arada 1971 Nixon Şokundan bahsetse de, yükseliş ve düşüşlerin serbest piyasa kapitalizminin vazgeçilemez birer öğesi olduğuna dair üniversitelerde okutulan çocuksu fikirlerin olduğu bir kitaptır. İlginçtir, bu kitapta bile kur korumalı faiz saçmalığını görürsünüz. Dolar arzının yıllar içindeki dehşet yükselişi, Keynes’in bancor’undan veya Bretton Woods’la IMF’in/GATT’ın ilişkisi gibi gerçek işleyişten bahsetmez, yani kapitalist ekonomiyi anlamak için bu kitapta yer alan (ve üniversitelerde okutulan) bilgilerin büyük bir bölümünün hatalı olduğunu anlamanızı hedeflemenizi ve Tanrılara Karşı: Riskin Olağanüstü Tarihi (1000-1500), Şeytan Sofrası (1500-1971), ve Para Palas (1971-2008) kitaplarını okumanızı öneririm.