E-Dergi

Kiok Han’ı pek bilmeyiz, babası Mete Han ve dedesi Teoman Han kadar çok yer tutmaz tarihi hafızamızda. Kiok Han Mete Han’dan sonra Hun tahtına geçen kağandır. Oğuz destanında Oğuz Han’ın oğlu Gün Han’a karşılık gelir, Kayı Han’ın babası olur. Yazarın en önemli özelliği diğer tarihi biyografi romanlarında olduğu gibi tarihi kayıtlardan esinlenerek yazmasıdır.
Kiok Han M.Ö. 174 – 160 yılları arasında hüküm sürer. Hunların başına hep dert olmuş Yüeçilere son darbeyi vurarak tarih sahnesinden silen Hun hakanıdır. Kiok Han döneminde Hun’ların artık Çin’den gelen kayıtçılardan ve çizimcilerden esinlenerek kayıt tutmaya ve resim çizmeye başladıklarını görüyoruz. Özellikle Yarı Çin yarı Hun bir Çin vezirinin Hunlara elçi olarak gelip orada yerleşmesinin ardından Çin kayıt sistemini Hun’lara getirdiği görülüyor. Hunlar Kiok Han’dan sonra gerileme dönemine girmeye başlıyor. Kitap aynı zamanda Bozkır halkları arasında geçen sert hayatta kalma mücadelelerini de okuyucunun önüne koyuyor.

Bu kitap Avrupa’da Katolik Papalık tarafından kurulan Engizisyon mahkeme kayıtlarına, tutanaklarına ulaşılarak yazılmış. Bizler Engizisyonun daha çok göze batan gerçeklerinden haberdarız ancak arşiv kayıtlarına dayanılarak yapılan bu çalışma ile tüm Engizisyon gerçeği okuyucuya sunulmuş. Okurken bile insanın içinin kaldırmadığı yaşanmışlıklar. Binlerce insan bu vahşet ile yüzyüze kalmış ne yazık ki. Okurken içinizin kaldırmakta zorlanacağı bir kitap. Yazarları bu gerçekleri kitaplaştırarak taktir edilecek bir iş çıkarmışlar.

Kitabın kapağında her ne kadar “Oğuzlar” yazsa da orijinal ismi “9-13. Yüzyıllar Orta Asya Oğuz ve Türkmen Tarih Araştırmaları.” Kitap Türkmenistanlı tarihçi bir akademisyen tarafından Rusça olarak yazılmış akademik bir eser. Konuya ilgi duyanların mutlaka kütüphanesinde bulunmalı. Okurken çok akıcı bir anlatım beklemeyin, hatta konu yer yer dağıldığından yavaş yavaş sindire sindire okumak gerekiyor. Ancak kitabı bitirdikten sonra Oğuzlar ilgili dönemde tüm yaşam ve idari yapıları hakkında bilgi sahibi olmak mümkün. Bu arada Türkmen adının Oğuzların ilk Müslüman olan boylarına verildiğini görüyoruz.
Kitap Oğuzların yaşadığı bölgenin coğrafi özellikleri ile başlamış, sosyal yapıları ile devam etmiş ve Selçuklu oluşumuna gelmeden önce Oğuz idari yapıları ile tamamlamış. Son Bölümlerin Oğuzların Selçuklu dönemi ile ilgili. Her tarih severin Oğuzlar ile ilgili bir akademik başvuru kaynağı olarak okuması ve kütüphanesinde bulundurması gereken bir eser.

Oğuz Han’ın Mete Han ile aynı kişi olduğuna dair tarihçiler büyük ölçüde hemfikirler artık. Doğum tarihleri aynı, yaşadıkları, hüküm sürdükleri yer aynı, ölüm tarihleri aynı, yaşadıkları süreçte başlarından geçen olaylar aynı. Mesela ikisi de bugünkü ordu sistemini kuruyorlar ki Kara Kuvvetleri kuruluş tarihi olarak M.Ö. 209’daki bu ordu sistemini kuruluş tarihi olarak kabul ediyor. Sonra ikisi de komşu devlet Yüeçilere rehin veriliyor. İkisi de babasının kurduğu tuzaklara maruz kalıyorlar. İkisi de her defasında kendilerine kurulan bu tuzaklardan zekaları ve halkın kendisine olan sevgileri sayesinde kurtuluyorlar ve babalarına galip geliyorlar. Oğuz Han biyografisi biraz daha destansı bir temaya sahip. Mete Han ise Çin kaynaklarında geçtiği haliyle hakkında bilgi sahibiyiz. Oğuz han destanı haliyle abartılarla yüklü, bu yüzden destan demek daha doğru olur zaten. Mete Han'a ait bilgiler ise tarihi kaynaklara dayalı olduğundan daha makul bilgiler.

Bu kitap Teoman Han'ın oğlu Mete Han’ın biyografisi ve aynı zamanda yazarın Teoman Han adlı kitabının devamı. Teoman Hanın Çin prensesi ile evlenmesinden sonraki gelişmeler ile başlıyor, bu gelişmeler aynı zamanda Mete Hanı da derinden etkiliyor. Mete Han babasının kendisine kurduğu tuzaktan aklı ve kendisini seven ordusu sayesinde kurtuluyor. Mete ordunun gözünde çok değerlidir,zira ordu sistemini o kurmuştur. Bugünkü ordumuzun sahip olduğu ordu düzenidir bu ve Kara Kuvvetlerimiz kuruluş tarihi olarak M.Ö. 209 tarihindeki Mete Han’ın kurduğu ordu kabul edilir. Mete Han babasının kurduğu son tuzaktan da kurtulduktan sonra son tuzağı Mete Han kurar babasına ve babası Teoman hanın bu tuzaktan kurtulma imkanı yoktur. Yeni Hun Hanı Mete Han’dır artık. Mete han ile Hun devleti daha da büyür. Getirdiği her yenilik Hun devletine güç katar. Diğer Hun boyları da birliğe katılır ve Hun devleti güçlü ordusu ile Çin’, ve diğer çevre devletleri vergiye bağlayan önüne geçilemez bir güçtür.