E-Dergi

"Bir toplumu ve bu toplumun mücadelesini anlamak için, sadece politik destek asla yeterli olamazdı. Asıl ayna o toplumun edebiyatı ve sanatıydı. Örnekler çoğaltılabilir elbette ancak Latin Amerika'yı anlamak için buradaki siyasi gelişmeleri değil Eduardo Galeano, Gabriel Garcia Marquez, Jose Saramago, Octavia Paz, Pablo Neruda gibi şair ve yazarları, Mısır'ı anlamak için Necip Mahfuz'u, Rusya'yı anlamak için Dostoyevski'yi, Tolstoy'u, Asya'yı anlamak için Cengiz Aytmatov, Avrupa ve Amerika'yı anlamak için George Orwell, John Steinbeck, Jack London, Afrika'yı anlamak için Chinua Achebe'yi ya da Ali A.Mazrui'yi okumamız gerekiyordu."

2016 yılında yayınlanan "Sürgündeki Sevda Filistin" isimli belgeselde anlatılan beş isim yer alıyor kitapta.

- Gassan Kenefani (1936-1972)
- Mahmud Derviş (1941-2008)
- Semih el-Kasım (1939-2014)
- Naci el-Ali (1938-1987)
- Fedva Tukan (1917-2003)

Bir solukta okudum. Büyümesin diye çabaladığım çocuk için okudum. Onun kalbiyle ve gözleriyle okudum.

Vefât haberini aldığımda (Ağustos 2020) onun için yazdığım cümlelere şöyle başlamıştım: "O ölmüştü, ben yaşıyordum ve böyleyken bile bir anımız olmuştu." (Emine Batar)

“İnsanlar için insanlardan önce yola çıkanlar, bir süre sonra yola karışır, hatta yolun ve yolculuğun kendisi olurlar.” demiş müellif.

Yola karışmak …
Yolun kendisi olmak …
Yolculuğun kendisi olmak …

Yol almak da diyelim mi?

(Haddimi aşmak değil maksadım fakat gözlerim Yeşil Kubbe’yi görmek isterdi kitabın iç sayfalarında. Olmadı.)

Geçen yıl Buhâra'da Kelân Medresesi'ne giderken bir Hanımefendi sormuştu; "Neden Özbekistan'a geldiniz?" diye. Dünyamı, yolumu ve rotalarımı kısaca anlatmaya çalışırken başka bir Hanımefendi tebessümle "Ben de söyleyeyim mi?" diyerek muhabbetimizi dâhil olmuştu.

Bir Ramazân programından bahsetti, mekân olarak Kudüs'ü, Endülüs'ü ve Semerkand'ı bizlere sunan bir televizyon programından. "Onlar nerede çekim yapıyorsa o Ramazân ben de ertesi yıl oraya gidiyorum." dedi.

Baktım; 2016 yılında Zeytin Tepesi'nden Mescid-i Aksâ'ya bakan terasa, 2019 yılında Granada'da Elhamra Sarayı'nı gören alana, 2022 yılında da Semerkand'da Registan Meydanı'na kurmuşlar stüdyolarını.

("Ben de yollarımı bu sırayla çizmiştim." dedim içimden o vakit.)

İşte bu kitap, o programların sunumunu yapan #ismailhalis in notlarını anlatıyor bize ..

Kişiler, kareler, kitaplar, belgeseller ... Bu kitapta okuduğum her satır başka güzelliklere ulaştırıyor.

Kitabın temel hedefini "coğrafyanın kendi iç dinamiklerine işaret etmek" olarak ifade ediyor #tahakılınç

"Ortadoğu'da yaşanan gelişmeleri genellikle "dış güçlere hamleden genellemeci ve kolaycı bakıştan kaçınmaya çalışarak, "dış güçler" dediğimiz ülkelerin aslında içerideki bazı dengeler ve yerli unsurlar yardımıyla iş gördüklerini izah çabası, kitabın ana fikrini oluşturuyor."

Bahsi geçen yirmi teze işaret eden notları şöyle özetlemek mümkün:

️ Kur'ân'da kıssaları anlatılan peygamberlerin gönderildiği coğrafya ile bugün "Ortadoğu" denildiğinde kastedilen coğrafya aynıdır.

️ Yavuz Sultan Selim döneminde izlenen Ortadoğu siyaseti, Arap dünyasıyla aramızdaki temel kırılma noktasıdır.

️ Ortadoğu'da dört devlet, bölgenin dengelerinde temeli oluşturur: Türkiye, İran, Mısır, Suudi Arabistan (Hicaz).

️ Arap dünyasının belkemiği Mısır'dır.

️ Ortadoğu halkları, güçlü ve muktedir yöneticilerden hoşlanır. O yüzden demokrasi bu topraklara uygun değildir.

Marmara-Tarih mezunu (1992) ve aynı üniversitede Kudüs Araştırmaları Merkezi'ni (2017) kuran müellif 2018 yılından bu yana IRCICA'da koordinatör ve bölüm başkanı olan görev yapmakta. Bu kitabında da 2018'den bu yana Orta Doğu'ya dâir kaleme aldığı metinler derlenmiş. Kitap "Filistin, Suriye, Yeni Bin Yılda Arap Devletleri ve Orta Doğu-Türkler" başlıklarını taşıyan dört bölümden müteşekkil.