Onaylı Yorumlar

Georgi Gospodinov büyük bir yazar. Onun ikinci romanı Hüznün Fiziği'ni okuduğunuzda bunu çok iyi anlıyorsunuz. Bulgar olmasından dolayı kültürel ve tarihi yakınlık da söz konusu. Bahçıvan ve Ölüm kitabında yazar, yaşamının son yıllarını bahçesiyle geçiren babasının hastalığını, vefat sürecini ve sonrasını anlatıyor. Elbette bunu yaparken hem kendini sağaltma amacı güdüyor hem de ölüm, yaşam, anılar, ebeveynin yaşlanması, hastalık, çocukluk gibi konular hakkında düşüncelerini bizlerle paylaşıyor. Acıyı ilk elden yaşamış, usul usul akan bir dil var. Metnin yapısı fragmanter ve diyaloglar, iç monologlar italikle verilmiş. Kitabın sonlarında yazar, bu eserin türünü kendisinin belirlediğini, ağıt-roman, anı-roman gibi ifadelerle açıklanabileceğini belirtiyor. Kitabın arka kapağındaki sözde de anı-roman ifadesi geçirilmiş. Bana kalırsa bu eser muhteşem bir anlatı. Fakat herhangi bir kurmaca içermediğinden dolayı roman türüne dahil edemeyiz. Gospodinov, babası, ailesi ve kendiyle ilgili anılarını son derece duygulu bir dille harika şekilde anlatmış. Böylesi bir metne roman dediğimizde ona haksızlık ederiz. Çünkü metin bir yas anlatısı olarak kendini var etmiş. Son olarak yas süreci ve babaya dair okuduğum en güzel kitaplardan birisi diyebilirim.

Bu kitap, Çin'in modernleşme sürecinde bilimsel bilginin aktarımını, çeviri faaliyetleri merkezinde ele alarak, Batı merkezli bilim tarihi anlatılarını sorgulayan önemli bir çalışma. Kalkan, Çin’in 1644-1911 arası dönemini inceleyerek, ülkenin bilimsel birikiminin yalnızca Batı'dan aktarılan bilgilerle şekillenmediğini, aksine kendine özgü bir alımlama, uyarlama ve sentez süreci olduğunu ortaya koyuyor. Budist metin çevirilerinden Cizvit misyonerlerin katkılarına, ardından sistematik Batılı bilimsel metin tercümelerine uzanan tarihsel kesit, Çin’in dış bilgiyle diyaloğunun ne kadar köklü ve çok katmanlı olduğunu gösteriyor. Eser, bu yönüyle, bilginin tek yönlü bir "transfer" değil, kültürel ve tarihsel bağlamda yeniden yorumlandığı bir "çeviri süreci" olduğunu vurguluyor.

Yazar, özellikle Batı’yı merkeze alan Türkiye'deki bilim ve çeviri tarihi araştırmalarına karşı, Doğu’ya odaklanan alternatif bir perspektif sunuyor. Çin’in kendini “göğün altındaki tek ulus” olarak gördüğü geleneksel dünya görüşünün, zamanla nasıl dışa açılan ve dönüşen bir bilim anlayışına evrildiğini anlatması kitabı çarpıcı kılıyor. Bu çalışma, yalnızca Çin özelinde değil, Batı-dışı toplumların modernleşme deneyimlerini anlamak için de çevirinin bir “köprü” değil, “yeniden inşa aracı” olduğunu gösteriyor. Okuyucuyu, küresel bilim tarihine daha kapsayıcı ve eleştirel bakmaya davet ediyor.