Thomas Carlyle'in Otuken Yayinlarindan cikan bu eserinin diger bolumlerini birakip Hz Peygamber (s.a.v.) ile ilgili bolumunu degerlendirecegim. Bati dunyasinda Islamiyet ve Hz Peygamber (s..a.v.) hakkinda bir suru yanlis gorus ve onyarginin oldugu bir zamanda ortaya cikmis bu eser bir cok bilgi hatasi yapmakla beraber bunlarin arasinda gorece tarafsiz durusuyla dikkati ceker, uzun yillar bu yonuyle bir cok sonradan musluman olan hristiyanin musluman olmadan once ilk okudugu kitaplardan biri olagelmistir. Bati dunyasinda cok onemli bir dusunurun kaleminden cikan bu eserin icerdigi tum hatalara ragmen hristiyanlar icin Hz Peygamber (s.a.v.) hakkinda bilgi edinmek icin hala gorece musbet bir ilk adim olabilecegini dusunurum. Hristiyan inancini kaybetmis bir dusunur olan yazar eserde Hz Peygamber’e olan saygisini ve takdirini ifade eder, ovgulerde bulunur ve onun samimiyetine olan inancini ifade eder, hristiyan dunyasinda yerlesik onyargi ve goruslere karsi cikar. Kur’an’i hasa O’nun yazdigina inanmakta ve her ne kadar Kur’an’in samimiliginin en buyuk ozelligi oldugu sahsi dusuncesini ifade etse de hasa “uzun ve anlamsiz bir mantiksizlik derlemesi”, “iyi yazilmamis bir kitap” ifadelerini kullanmaktadir, islami da hasa “hristiyanligin yozlazmis bir turu” olarak niteler, “hristiyanlik olmasaydi o da olmayacakti” der. Kitabin bu baskisinda bir cok hatalara rastladim, yayinevinin bu kitabi daha ozenli yayina hazirlamasi gerekirdi:
1) Eserin onsozunu yazan Erol Kilinc burada bir takim oznel goruslerini belirtmis, mesela buyuk adamlarin, kahramanlarin mayasinda hakikata iman ve ilahilige teslimiyetin birinci vasif olarak yeraldigini ifade ediyor ama bu onun subjektif gorusudur ve onsoz yazdigi Carlyle ve eseriyle de paralellik tasiyor degil, acikcasi onsoz yazim itibariyle de basarisiz duruyor. Carlyle’in Hz Peygamber hakkinda tahlil ve degerlendirmelerini bugunku neslin okumasinda fayda oldugu dusuncesi ise abestir, Carlyle Hz Peygamber icin “hakiki bir peygamberdir” ifadesini kullaniyor bir yerde ama yazinin butununde ve Dante-Shakespare bolumunde onun peygamberligini reddediyor, Kur’an’in Allah kelami oldugunu da reddediyor ve bir dizi saygisizlik ediyor, daha boyle bir suru antiislami soylem var; yeni neslin bunlari okumasinda tam tersine zarar olabilir ancak. Onsoz ayrica bu eseri yazildigi donem ve oryantalizm perspektiflerinde irdeleyebilmeliydi, bu bakimdan da basarisiz, bu onsoz hic konmasaydi cok daha iyi olurdu.
2) Carlyle eserinde bir cok bilgi hatasi yapmis, kitap yayina hazirlanirken bunlarin birer dipnotla belirtilmesi gerekirdi. 65. Sayfada Hz Peygamber’in (s.a.v.) 570 dogumlu oldugu yazmis, dogrusu 571’tir, ayni sayfada dedesi oldugunde 2 yasinda oldugunu yazmis, halbuki 8 yasindaydi. 86. Sayfada her kabileden bir kisi olmak uzere 40 kisinin kendisini oldurmeye and ictiklerini yazmis, rakamda abartma var. 84. Sayfada Hz Ali’nin Bagdad camiinde bir cinayete kurban gittigini yazmis, oysa bu Kufe’de olmus, Bagdad o tarihten yaklasik 100 sene sonra kurulmaya baslanmistir. 100. Sayfada Zeyd bin Harise (r.a.)’in Tebuk seferinde sehid oldugunu yazmis oysa Mute seferinde sehid olmustur, ayni sayfada Hz peygamber icin ak sacli demis, eserin orjinalinde gray-haired diyor ki bu kir sacli demektir ve ak sacliyla arada fark vardir, Hz Peygamber’in vefat ettiginde sakalinda 20 kadar beyaz kil vardi, saclarinin rengiyler ilgili bir sey okumadim ve kinayla boyadigini kaynaklarda okuyoruz dolayisiyla tercume hatasi bir yana bu gray-haired sozu de dogru gorunmuyor. 102. Sayfada zekat icin senelik gelirin onda biri demis, 91. Sayfada Kur’an ayetlerinin rastgele ve duzensiz olarak biraraya getirildigini yazmis; bunlar hep bilgi hatalaridir ve hadi Carlyle bunu yapmis ama yayincinin bunlari bir dipnotla aciklamasi gerekirdi. Kitabin diger bolumlerinde de bu tur hatalar var mesela 62. Sayfada Meister icin cevirmenin notunda “isci dernegi uyesi” demis, halbuki buradaki Meister konunun da ortustugu uzere cok muhtemelen unlu Alman teolog Meister Eckhart olmalidir. 24. Sayfada gecen Ismail cocugu lafzi orjinal metinde “Ismaelitish man” diye gecmektedir, bu ifadeyi boyle cevirmek dogru olmaz, dipnot olarak bunun Araplar icin kullanilan bir soz oldugu yazilmaliydi, yahudiler icin Israelitish kelimesinin kullanildigi gibi..
3) Kitabin tercumesi daha basarili olabilirdi, biraz kuru buldum. Yazim hatalarinin yanisira en fazla yapilan hata bazi yabanci isimleri orjinal halleriyle verirken bazilarini okunuslariyla vermek olmus. Baska hatalar da var, mesela 73. sayfanin basinda yani ile baslayan cumle aslinda bir onceki cumlenin bir parcasi, yeni cumle ise Silvestre de Sacy ile baslamali, bu sekilde anlam kaymasi oluyor. Kitabin ozellikle ilk bolumlerinde buyuk harfler gereksiz ve yanlis yere bir cok kez kullanilmis. Kitabin kapaginda Goethe’nin adi geciyor ama halbuki kendisine bolum ayrilmis kisilerden biridir degildir Goethe, ismi sadece kitapta bir iki kez gecer.
