E-Dergi

Osmanlı’yı Yeniden Keşfetmek; Sayın İlber ORTAYLI’ nın televizyon programlarında yaptığı konuşmaların ve yorumların deşifre edilerek, derlenmesiyle oluşmuş bir kitaptır. Konular, genel olarak birbirinden bağımsız ve mantıki bir sıra takip etmiyor, ancak birbirini tamamlayan hususları ele almış. Osmanlı Mutfağı, Devşirme, Enderun ve Harem gibi Osmanlı İmparatorluğu hakkında okul müfredatlarında yer almayan konuları ortaya konulmuş. Kitabı okuduğunuzda Sayın İlber ORTAYLI’nın nasıl bir Osmanlı ve İstanbul hayranı olduğunu ve bu konularda ne kadar derin bir bilgi birikimine sahip olduğunu anlıyorsunuz. Akademik bir çalışma olmayabilir, ancak yüzlerce akademik makalenin birikimini özetle alabileceğiniz ve sıkılmayacağınız bir eser.

Metal Fırtına Kitabının yazarlarından Burak TURNA’nın, ‘’Üçüncü Dünya Savaşı’’ Kitabı’nın devamı niteliğinde bir hikaye. Amerika’nın seksen bin Çin komandosu tarafından işgalini anlatıyor. Başlangıçta; Amerikanın kendi ülkesinde bir işgale uğraması gibi, çok değişik bir fikirden yola çıktığı için, ilginç bir hikâye olabileceğini düşünmüştüm. İlk ‘’Metal Fırtına’’ kitabında; Amerika’nın dünya enerji kaynaklarını kontrol etmek maksadıyla; Türkiye’yi işgal etmek istemesi üzerine kurgulanmıştı. Amerika’nın düşman olması gibi, birçok kimsenin telaffuz dahi etmeye cesaret edemeyeceği bir düşünceyi ortaya koymuştu. Ancak bu kitapta, hikâyenin genellikle Amerikan filmlerinden alışkın olduğumuz bir şekilde kurgulanmış olduğunu gördüm. Şöyle ki: ‘’Amerika düşman değildir, sadece kendi şahsi çıkarları doğrultusunda hareket eden birtakım kötü niyetli insanlar, durumu bu hale getirmiştir.’’ Bu yaklaşım kurgu romanı, politik olmaktan uzaklaştırıyor.

Kafkas bölgesinin jeopolitik önemi, stratejik konumu ile etnik, demografik, coğrafi, kültürel, politik yapısını ortaya koyan oldukça güzel bir inceleme. Bölgedeki kriz ve çatışma alanlarını, bölge üzerindeki güç mücadelesindeki Amerika ve Rusya Federasyonunun politikaları, Transkafkasya ülkelerinin (Azerbaycan, Gürcistan ve Ermenistan) Kafkasya Politikaları ve Türkiye’nin Kafkasya Politikası ile Bölge üzerindeki Güç Mücadelelerinin Türkiye üzerindeki etkileri de incelenmiş. Özellikle Sonuç ve Değerlendirme bölümündeki; Türkiye’nin, Kafkasya’ya yönelik olarak, alması gereken tedbirlerin ifade edilmesini çok beğendim. Okuduğum bir çok kitapta Türk Dış Politikası eleştirilir, yapılan yanlışlardan bahsedilir, ama bundan sonra izlenebilecek politikaların neler olabileceği ve bunların, ne tür avantaj ve dezavantajları olabileceği konusunda bir şey ifade edilmez. Ben artık aydınlarımızdan, sadece yapılan hataları değil, geleceğe yönelik değerlendirmeler ve çözüm önerileri duymak istiyorum. Bu kitapta olduğu gibi….
Ancak bu incelemeye; Avrupa Birliği ve İran’ın bölgeye yönelik politikalarının da dâhil edilmesinin gerekli olduğunu düşünüyorum.

Bu kitap, ABD’nin eski Ulusal Güvenlik Danışmanlarından Brezezinski’nin ( Robert M. Gates ile birlikte), başkanlığını yaptığı bağımsız çalışma grubunun, İran ve Amerika’nın İran Politikası üzerine hazırlamış olduğu bir raporundan oluşmuştur. Bu kitabın önemi; Zbigniev Brezezinski’nin, ‘’Büyük Satranç Tahtası ‘’ kitabı ile Büyük Ortadoğu Projesi’nin mimarı olmasından gelmektedir. Kitabı okuduğunuzda Raporun ABD hükümeti için hazırlandığını anlıyorsunuz. İran’ın önemi, iç sorunları, dünyaya yaklaşımı, nükleer programı ve ABD’nin İran politikasından bahsediyor. Raporun son bölümü Değerlendirme ve Önerileri içeriyor. Kitabın en can alıcı yerinin de bu bölüm olduğunu düşünüyorum. Raporun ekleri ise, İran’ın genel durumu ile devlet kurumları ve siyasi aktörleri konularında özet bilgi ihtiva ediyor. Kısacası, ABD’nin İran’a bakış açısını, İran’a karşı izlemeyi düşündüğü ve tartıştığı politikaları bu kitapta bulabilirsiniz. Gerçek niyetleri ve bu niyetler altında yatan nedenleri arıyorsanız fazla ümitlenmeyin.

Enver Paşa’nın 1918 Kasım’ında Naciye Sultan Yalısından kaçışından, Ortaasya’da ölümüne kadar olan yaşam hikâyesini anlatan bir kitap. Enver Paşa’nın Yaveri Suphi Bey tarafından kaleme alınmış olduğundan, daha ziyade günlük yaşamı çerçevesinde kalmış. Dönemin siyasi yapısı ve Enver Paşa’nın bu siyasi yapıyla ilişkileri dipnotlarda verilen açıklamalarla, bir nebze açıklanmaya çalışılmışsa da, Enver Paşa’nın Almanya’da ve Rusya’da kurduğu siyasi temaslar, Basmacılar ve Cedidler Hareketlerinin niteliği ve Buhara Emiri ile olan münasebetleri konusunda bir şeyler öğrenmek istiyorsanız, bu kitap size pek yardımcı olmaz. Ancak bu kitabı okuduktan sonra Enver Paşa hakkında ne kadar az şey bildiğinizi anlıyorsunuz. Bildiğini bazı şeylerin de yanlış olduğunu… Bu kitabın; benim Enver Paşa hakkındaki olumsuz yargılarımı değiştirdiğini söyleyebilirim.