E-Dergi

Damga, Reşat Nuri’nin ilk dönem eserlerinden birisi. Reşat Nuri, Türk edebiyatının kurucu döneminin en önemli isimlerinden birisi bence ve beğendiğim bir kalem. Çalıkuşu, Akşam Güneşi gibi romanlarından başka mesela Acımak da benim en sevdiklerim arasındadır ve Damga, Acımak’la benzerlikler gösteren bir roman.

Damga, aşkı fedakarlık olarak algılayan ve işlemediği bir suçu üstlenerek, bunun damgasını ömrü boyunca her zerresinde hissedip, yaşayan bir adamın hikayesi. Bu anlamda, ipucu olacağı için yazmayacağım ancak romanın son cümlesi çok manidar.

Reşat Nuri, kendine has anlatımını burada da sürdürmüş. Hadiseler Abdülhamid döneminde başlayıp, Cihan Harbi yıllarına kadar uzanıyor. Romanın baş kişisi olan İffet Bey’in ruh hali fevkalade verilmiş. Kırılgan ruhu, romantik bakışı, nezaketi, aşk algısı, karakteri gayet açık bir şekilde işlenmiş.

Kristof Kolomb'un Amerika keşfine katılan Kalender adlı bir Müslüman Türk denizcinin romanı bu.Daha önce Beyazıt Akman'ın son Seferad'ını da okumuştum.Benzer bir tezi vardı. Şunu kabul edelim ki,maalesef Amerika'yı biz keşfedemedik. Ha, keşke keşfetseydik ayrı mesele ancak bizdeki muhafazakar/İslamcı çizginin uydurduğu masallarla bu işe Müslümanları dahil etme çabaları var.

Hatta Erdoğan, Küba'da bir cami inşa edildiğini falan söylemişti, feslinin tarih ekolüne uygun olarak.Tarihi bir gerçek olarak böyle bir şey yok.Elbette bu bir roman ve yazar aslında tezli bir roman yazmış.Yani acaba Katolik yobaz İspanyollar yerine o dönemin Müslümanları kıtayı keşfetselerdi nasıl olurdunun cevabını vermiş satır aralarında...

Bana sanki iç piyasadan ziyade bir Semerkand etkisi yaratması için Batı'ya dönük yazılmış bir roman gibi geldi.İpucu olmaması için yazmayacağım ancak yazarın bütün romanlarında sonunu bağlayamamak gibi bir sorunu var gibi.Nitekim bunda da en azından bence öyle olmuş.

Kitapların dünyasına “Hilalî Şiirler” ile giriş yapan Hilal Genç, ikinci şiir kitabıyla tekrar arz-ı endam eyledi. Genç, mısralarındaki kadın duyarlığı ve nezaketini korumayı başarmış görünüyor.

Reha Tenör’ün son yıllarda benzer tarzda birkaç kitabı daha çıkmış. Bir üslubu olduğu kesin, üstelik bilgi birikimi ve kitaplarla içli dışlı olma konusunda da epeyce yukarılarda yer alıyor.

Bence isim konusu düşünülmeli idi. Alt başlıkta geçiyor ama İstanbul esas isimde geçmeli idi.

Sık sık kitaplara ve yazarlara atıfta bulunması iyi bir şeydi. Üstelik her yazının sonunda kitapça da vermişti. Buna rağmen II. Bayezid dönemiyle ilgili bazı cümlelerde kaynak verilse iyiymiş. Çünkü II. Bayezid sofu lakaplı, Fatih’in portrelerini bile günah diye attıracak kadar muhafazakar bir padişah olduğu için bu ifadelerin kaynağını belirtmek yerinde olacaktır.

Özellikle son yazıda sıkı bir rakı ve alkol mevzusu da vardı. Ancak bunlar rahatsız edici bir boyutta olmadığı gibi, iyi bir üslupta kaleme alınmışlardı.

İstanbulluluk ve İstanbul sevgisi yazılarda ( bilhassa ilk yazılarda ) çok açık hissediliyordu. Nispeten snop ve üst sınıftan bir İstanbullunun kitabı diyebilirim.

Büyük beklentilerle başladığım bir roman oldu. Bir kere romanın adı benim gibi Balkan coğrafyasına ilgi duyan bir okur için çok şey vaat ediyordu. Kitabın MEB 100 Temel Eser listesinde de yer alıyor olması da beklenti seviyemi artırmıştı.

Oldukça hacimli bir eser; Faik Baysal bu eseri 1970'lerin başlarında yazmış. Kendisi de Balkan kökenli bir aileden mi acaba diye düşündüm ancak herhangi bir bilgiye ulaşamadım. Romanın giriş cümlesinde anlatılan her şeyin doğru olduğu hatta kişi adlarının da doğru olduğu yazıyordu. Bu durum, esere gerçeklik katmasından dolayı roman için bir avantaj sağlayabilirdi.

Gelgelelim bu romana 10 üzerinden 7 puan verebildim. Maalesef, romanın kendisi ve yazarlık seviyesi beklentimin oldukça altında kaldı. Romanda aradığım şeylerden birisi olan aforizma yahut altı çizilecek cümleler pek yoktu. Hikayenin özgün durumu kendini okutmasını sağlıyordu zaten ancak o coğrafyayı az biraz bilen birisi olan bana pek çok yer gerçek dışı geldi.