E-Dergi

Bir kitaba denk gelirsiniz ve metindeki olağanüstü anlatımla sayfalara çakılıp kalırsınız. Demet Fünf'ün sadece 60 sayfalık Selki'si de böyle bir eser. Yoğun bakımdaki Sevim'le ablasının ikili anlatımıyla kurulan eser, birbirine iki zıt dilin buluşmasıyla meydana gelmiş. Sevim'in anlatımı daha çok şiirde gördüğümüz "sapma" üzerinden kurgulanmış. Bunun "deliryum" yaşayan hastanın zihnini algılayabilmemiz için çok iyi bir seçim olduğunu düşünüyorum. Geçirdiği kaza sonrasında düştüğü marazlı hâli aşıp oğluna ulaşma çabasını görüyoruz. Onun geçmişini ve yaşadığı şu anki durumu da ablasının anlatımından okuyoruz. Daha önce denk gelmemiş olmama çok üzüldüğüm bir kitap oldu Selki. Son sayfalarına bir damla gözyaşı da döktüm. Bu metinden bana kalan Sevim'in ürettiği kimi sapma sözcükleri kaldı: akılbaş, yazvaz, terkbırakmış, düğümce, seçebenek, rengâhenk.

Güney Dal'ın Kılları Yolunmuş Maymun romanı, ilk olarak 1988 yılında yayımlanmış postmodernist bir eserdir. Gazete Günleri ve Casusun Notları olarak İki ayrı roman şeklinde kurgulanan metinin ikinci bölümü üstkurmaca içermektedir. Bu roman istenirse düz, iki ayrı roman şeklinde veya yazarın mehter takımı ritmine uydurarak planladığı şekilde sıçrayarak okunabilmektedir. İlk bölümün kahramanı Ömer Kul yaratılmış bir karakterken, üstkurmacanın yer aldığı ikinci bölümün kahramanı İbrahim Yaprak ise metnin yazarıdır. Güney Dal ikinci bölümde ikinci şahıs anlatıcı kullanarak metne bir katman daha eklemektedir. Zaman takıntılı karakterimiz Ömer Kul vasıtasıyla Saatleri Ayarlama Enstitüsü, İbrahim Yaprak'ın Geoffrey takıntısıyla da Yanardağın Altında romanıyla metinlerarası ilişki bulunmaktadır. Edebiyatımızda postmodern romanlar içerisinde en özellerinden biridir Kılları Yolunmuş Maymun.

Oğuz Atay vefat ettikten sonra tiyatroda sahnelenen bu eser, Türk tiyatrosunun özgün metinlerinden biridir. Oyunlarla Yaşayanlar, adında olduğu gibi metinde yer alan bir karakter hariç (Cemile) hemen herkesin oyun oynadığı bir eserdir. Saadet Nine'ye aklı oyun oynamaktadır, evin oğlu Ümit Cemil Paşa kılığına girerek anneannesi Saadet Nine'ye oyun oynar, emekli tarih öğretmeni Coşkun tarihi oyunlar yazmaya çalışır, tiyatro oyuncusu Saffet Coşkun'la birlikte oyunlar oynar, Emel tiyatrocu olmasına rağmen para kazanmak için reklamlarda oynar, tiyatronun sahibi Servet Bey, yeni yazar adayı Coşkun'dan kendi isteğine uygun oyunlar bekler.

Bu metinde yazarın diğer oyun kavramının yer aldığı romanları Tutunamayanlar ve Tehlikeli Oyunlar'a da atıf yapılmıştır. Oyun kavramı hem postmodern hem de Oğuz Atay edebiyatının önemli unsurlarından biridir. Oğuz Atay bu metninde, yaşanılan toplumsal ve siyasi dönüşümün emekli tarih öğretmeni Coşkun Ermiş üzerinden kara mizahını yapmıştır.

Drina Köprüsü, mekânın ana karakter olduğu bir tarihsel roman. Drina Köprüsü üstüne 1577 yılında yapılmış olan Sokullu Mehmet Paşa Köprüsü'nün inşasından 1914 senesine kadar olan süreyi yüzyıllar boyunca anlatıyor. Pek çok karakterin gelip geçtiği, siyasi ve tarihi birçok önemli olayın yaşandığı metinde, üçüncü şahıs anlatıcı üzerinden usul usul bir anlatımı okuyoruz. İnsanların hayatını toptan değiştirecek büyük olaylar yaşanıyor ama hayat kendi yolunda akmaya devam ediyor. Bu yaşananlarla kimileri tepki veriyor kimileriyse kabullenip yoluna devam ediyor. Vişegrad kasabasında geçen hikâye, Sırplarla Boşnakların, Hristiyanların, Müslümanların ve Musevilerin bir toplumu oluşturmalarını tarafsız gözle aktarıyor Andriç. Belki de bu romanın en önemli yanı anlatıcının tarafsızlığı. Osmanlı'yı, Avusturya - Macaristan İmparatorluğu'nu, Balkan Savaşları ve ulus devletlerin meydana gelişini, Drina Köprüsü'ndeki değişimler üzerinden anlatan roman, mekânın tanıklığını nefis gösteriyor okurlarına.

Yeşil Renkli Namus Gazı içinde hem alegorik hem de toplumcu gerçekçi 13 kara mizah öyküyü barındıran bir eseridir. Bu kitap ilk basımından sonra farklı yayınevlerinde Namus Gazı adıyla basılmış son olarak Nesin Yayınevi baskılarındaysa isim olarak aslına geri dönmüştür.

Kitaptaki öykülerde, genç bir polisin göz altında konuşmayan bir adamla olan hikayesi, akıllı bir adamın -dokuz köyden kovulma hikayesinin tersine çevrilmiş şekilde- delilerle olan mücadelesi, kurmaca iki devletin riyakar bürokratik ilişkisi, çocukluğunu yaşayamamış altı bekçinin atlıkarıncayla yaşadığı olaylar, ömrü boyunca çalışıp didinmesine rağmen bir şişecik olsun bile namus gazına sahip olamamış ömrünün sonlarındaki bir adamın başına gelenler, hafta sonunu parasız geçirmemek için öykü yazmak zorunda olan bir yazarın tiksindiği örümcekle olan psikolojik savaşı gibi daha pek çok Aziz Nesin'ce öykünün yer aldığı bu kitap onun külliyatının en kıymetli parçalarından biridir.