E-Dergi

Basımı yakın zamanda Can Yayınları’ndan yapılan Emile Verhaeren portre denemesi-biyografisi yer alıyor burada.
•
Émile Verhaeren (1855-1916) Belçikalı sembolist şair. Benim bakabildiğim kadarıyla parça parça olmak dışında şiirleri dilimize kazandırılmış değil.
•
Benim gibi onun şiirlerini okuyamadan esere başlamak yorucu olacak ve alacağınız zevki aşağılara çekecektir.
•
Verhaeren’in şiirde izlediği yolu anlatmak için şunları yazıyor Zweig:

“Şiir de dünyayı ısrarla soktuğu dört köşeli hapishanesinden çıkartır, kendini her duyguya, her ritme, her melodiye bırakır; uyum sağlar, esnekleşir, köpüren bir zevk içinde şehirlerin müthiş gücünü içinde saklayabilir.”
•
Ve yine onun sanattaki arzu ve özlemini ‘Dünya’yı seyretmek değil, hissetmektir.’ olarak açıklıyor.
•
Şairin doğumundan başlayıp gelişimine, farklı meslek gruplarını tanımasından zevklerine, gösteriş ve abartıdan uzak yaşamına kadar birçok detayı anlatıyor Zweig.

1921-1922 tarihli Fitzgerald hikayesi. Birçok yerde okuduğunuz üzere onu bu hikayeyi yazmaya iten esin kaynağının Mark Twain’ın şu sözleri olduğu dile getirilir:

“Hayatın en iyi kısmının başta, en kötü kısmının da sonda olması ne yazık.”
•
‘Hayatı tersinden yaşamak’ olarak yorumladığımızda eseri temellendirebiliriz galiba.
•
Benjamin Button. Baltimore’lu (ABD) zengin bir ailenin çocuğu olarak 1860 yılında Dünya’ya geliyor. Ama ‘ufak’ bir farkla:

Yüzü kırışık, saçları beyazlamış, eklemleri sorunlu ‘bir yaşlı’ olarak.

Ve gün geçtikçe bu kırışıkların gerginleştiği, saçlarının koyulaştığı ve eklemlerinin düzeldiği anlaşılınca ‘hayatı tersten yaşayacağı’ görülecektir.
•
Büyük ihtimalle filmini de izlediniz. Film ve kitaptaki ortak diyebileceğimiz tek nokta ‘yaşamın tersinden yaşanacak’ olması sanırım.
•
Daha fazla uzatmayalım. Buyurun.

Yıllar sonra Sezgin Kaymaz buluşmamız gerçekleşti. Üretken kaleminin hikaye derlemesi olan son kitap Benyusuf.
•
Birbirinden güzel, eğlenceli ve canlı 13 öyküsünü bulacaksınız eserde.

Güldürüyor, güldürürken yaşartıyor ve yaşartırken de bir bakmışsınız ağlatıyor aslında.
•
Tek eserini okuyup onun diliyle ilgili yorum yapmanın doğru olmadığını düşünsem de yazdıklarını ‘konuşur gibi’ kaleme aldığını söylemek yanlış olmaz sanırım.
•
Genel anlamda ‘özlemini çektiklerimizi’ yazmış Kaymaz. Komşu gezmeleri, taziyeler, muhabbetler ve türlü anılar.
•
Hele Sabiş ve Hülya.
•
Hangi eseriyle başlamanız gerektiğine dair yorum yapamam; fakat Benyusuf’un sizi etkileyebileceğini söyleyebilirim.

“Ben tanıdığım insanları yazıyorum.” türünde söylemleri var Orhan Kemal’in ve burada da o türde bir insan yer alıyor: Murtaza.
•
1940 Adana’sında bir banka kapıcısı olduğu söyleniyor Murtaza tiplemesinin.
•
1925 yılı sonrası Yunanistan’dan Anadolu’ya göç eden bir aile vardır eserde. Murtaza, annesi ve ablası.
•
1925’de başladığımız eseri çok partili sisteme yakın bir dönemde 1946’larda bitiririz bizler.
•
Gelmiş oldukları Yunanistan’da Murtaza dışında her ‘muhacir’ türlü yalanlarla devletten hanlar, konaklar, araziler almış olmasına rağmen o dürüstlüğünden ödün vermez tavırlarıyla ufak bir arazi sahibi olabilmiştir.
•
Bir memur olma hayali süsler düşlerini ve tanıdıkları bir komiserin de aracılığıyla ‘bekçi’ olur ve artık Bekçi Murtaza olarak okuruz onu.
•
Vazifesindeki hassasiyeti, doğrularından ödün vermez tavrı, disiplin dolu halleri onu hem güzelliklere hem de ‘şer’ olana sürükleyecektir aslında.

1001 Gece Denemeleri başlığı altında yayımladığı eserlerinden Paf Ve Puf.
•
Tam bir ‘dil hokkabazı’ Birsel. Adamın doğum ve ölümü bile şiir gibi: 19 Doğum, 99 Ölüm.
•
80 yıl. İçerisine neler sığdırmıyor ki. Denemesinden şiirine, romanından fıkrasına birçok türde eser.
•
Ne yazık ki ne yazık ki okumuyoruz onu. Nedenini söyleyeyim ben size:

Onu okuduğumuzda ‘cahil olduğumuzun’ ayırdına varıyoruz. Bunu anlattıklarıyla yüzümüze vura vura dile getiriyor aslında.
•
Sekiz deneme var burada. Kapılarını ‘planlı cinayetler, işkenceler ve hitler’ ile açacak.
•
Avrupa’ya uzanacak sonra Ahmet Mithat ile. Ziya Gökalp’i, Hilmi Ziya’yı, Rıza Tevfik’i konuşturacak ve Batı’nın bizdeki etkilerini irdeleyecek.
•
Polisiye romanlara değinecek. Doyle’ye, Simenon’a, Agatha’ya ve nicesine.
•
Hele ‘okumak eylemi ve yazarlar’ üzerine yazmış olduğu bir deneme var ki.. Muazzam bilgiler, eserler, yazarlar göreceksiniz.
•
Bir yerden başlamalı Salah Birsel’e. Herhangi bir yerden belki de. Ama başlamalı.