E-Dergi

Dervişlik ile devlet adamlığının ne kadar farklı olduğunu iki mezhebin kapışmasından yola çıkarak anlatan çok çarpıcı bir tarihi roman. Erdebil'den başlayarak Şah İsmail'in dedesi Cüneyt ve babası Haydar'ın mücadelelerini, İsmail'in devlet kurma sürecini, Anadolu'daki Kızılbaş varlığını, Erdebil ile ilişkilerini, Şahkulu isyanını ve Yavuz'un Çaldıran seferini oldukça canlı; ama bir o kadar da sade ve sürükleyici bir şekilde anlatan bir roman. Dönemi merak eden herkese hararetle tavsiye ederim. Mezhep mücadelesinin arkasındaki siyasi kaygıları, devletleşme sancılarını, Şah İsmail'in bazen Yavuz'u aratmayan şiddet yöntemlerini, kahhar politikalarını; Osmanlının kaygılarını dönemin kahramanlarından anlayabiliyorsunuz.
Roman, "zulme son vermek" gibi bir idealden yola çıkan Erdebil şeyhlerinin gerçekler karşısında nasıl da zulmün bir parçası olduğunu gösteriyor. Yani romanı, ideal ile gerçek arasındaki kaçınılmaz çarpışma ve değişme olarak da okuyabilirsiniz.

Bu kalınlıktaki bir kitabı bu kadar kısa bir zamanda okuyacağımı hiç tahmin etmezdim; ama başlayınca nasıl bitirdiğime ben de şaştım. Öylesine sürükleyici; ama bir o kadar da ibret verici, hazin ve trajik bir hayat hikâyesi.
Osmanlı hanedanının içine giriyor, katı kurallarını ilk elden okuyorsunuz. Tabi hanedanın nasıl alafrangalaştığını da.
Milli mücadele yıllarını, işgal altındaki İstanbul'u, bütün acılarıyla sürgünü; ama aynı zamanda hanedanın geleneklerinden nasıl da taviz vermediğini, Hindistan'ın sosyal ve siyasal yapısıyla bağımsızlık sürecini, 2. Dünya Savaşı'nın başındaki Paris'i okuyarak zamanlar ve kültürler içinde derin ve başdöndürücü bir yolculuğa çıkıyorsunuz bu kitapla.
Kitabın son bölümü oldukça duygusal. Zeynel'in Selma Sultan'ı İslamî kaidelere uygun olarak tekrar gömmesi ve çocuğu, yani Kenize Murad'ı son anda kurtarması acıklı ama bir o kadar da müthiş bir final olmuş.
Selma Sultan'ın şahsında imparatorluğun yıkılması ve sürgünle birlikte yaşadığı acıları, savruluşları, arayışları olanca canlılığı ve sıcaklığıyla yazmış Kenize Murad. Normal şartlarda otuz yıllık kısa bir hayata sığmayacak kadar uzun, hareketli ve genellikle çileli bir hayat hikayesi. Bu hayatı yazmak bile başlı başına bir başarı ve
Kenize Murad, bu sebepten, bu romanı yazmakla çok büyük bir boşluğu doldurmuş. Ellerine sağlık.

Sayın Avni Özgürel'in önceden TRT-'2'de yayınlanan "Portreler Galerisi" adlı belgeselini ilgiyle izlemiştim. Bu belgeseli kitaplaştırmakla sayın Özgürel çok iyi bir iş yapmış. Herhalde belgeselde yer veremediği birkaç ismi de dahil etmiştir.
Çok güzel ve derli toplu bilgilerle dolu olduğunu belgeselden tahmin ettiğim bu kitaplar, yakın tarihimizde kültürümüze yön veren isimler tanımak hakkında giriş mahiyetinde faydalı bir eser.

Kitaba temel oluşturan belgeseli izlemiştim ve oldukça hoşuma gitmişti. Sayın Akyol, bu belgesel için yaptığı çalışmaları kitaplaştırarak en az bu belgesel kadar faydalı bir iş yaptı. Her iki milletin de çok büyük zararlar gördüğü, yüzlerce yıllık ilişkilerine, Osmanlı üzerinde hesapları bulunan devletlerin tahrikleriyle, balta vurdukları talihsiz bir dönemi tarihi objektiflik ve insanî açıdan aktarmış. Siyasi hesaplar yüzünden ihmal edilen insani açıyı ön plana alan, kör bir siyasetin sosyal yapıyı nasıl da dağıtıp insanları birbirlerine düşman ettiğini merak edip okumak isteyen herkes için tavsiyeye değer bir kitap.

Sayın Kemal Karpat'tan Osmanlı modernleşmesine derinlemesine ve kuşatıcı bir bakış.
Ezberleri bozan, olayları neden ve sonuç ilişkileriyle çarpıcı şekilde anlatan örnek bir çalışma.
Ayanların nüfuzunun artmasının olumlu yönlerini, modernizmin bürokrasinin tahakkümünü arttırırken müslümanları nasıl da ezdiğini, Batılılaşma ile birlikte eğitim seviyesinin nasıl düştüğünü, vakıfların ve dolayısıyla medreselerin nasıl battal hale getirildiği ve daha pek çok önemli ve ilginç bilgi bu kitapta.
Konuyla ilgilenenlerin mutlaka okuması gereken bir kitap.