E-Dergi

Kant’ın üç büyük kitabından sonra, 1795’te yazdığı ustalık makalesidir. Dünyadaki güçler arası sürekli savaşın bitmesi için bir tasarıdır. Öncelikle kalıcı barışın ön şartlarını (orduların tasfiyesi, Rousseau’nun Toplum Sözleşmesi’nde de geçen devletlerin borcu olmaması gibi), sonrasında kalıcı barış için nihai maddeleri (bütün devletlerin cumhuriyetle yönetilmesi, milletlerarası hukuk için barış/milletler birliği, dünya yurttaşlığı gibi) listeler. Kitabın en önemli kısmı ise barışa ulaştıracak mantığı anlattığı ekleridir; barışın teminatı olarak akıl ve ahlak, amaçlılık ilkesi, kral ve hukukçu yerine filozoflar, ahlak ile (polikacının aldatma gibi ilkesizliklerinin anlatıldığı) siyasetin uyuşmazlığı, (Yunus/100’deki) ancak akıl kullanarak ahlaka ulaşılabilmek, adaletin en önemli ilkesi olarak şeffaflık, kamu hukukunun maksimi, ebedi barışın insanlığın “ödevi” olması gibi. Bu makale, bugünkü dünyaya baktırıp ahlaksızlığın/zulmün nedenini düşündürür ve sordurur: Şimdi ne yapmak lazım?

Farabi, Rousseau, Dewey, Freire, Kerchensteiner, Makarenko, Suhomlinski, Vygotsky gibi pedagoji üstatlarına ait dünyanın gelmiş geçmiş en önemli eğitim kitaplarının Türkçe çevirilerine, sadece Kitapyurdu’nda yorumlar yaptım. Teknik lisenin çok önemli olduğuna inandığım ve memleketimizden eğitim/teknik lise üzerine bir kitabın çıkmasına duyduğum heyecanla, bu kitabı Kitapyurdu’nun haftalık “yeni çıkanlar” bilgilendirmesinde görüp okudum. Kategorizasyon problemi olan, referansları sınırlı, teknik ve mesleki eğitimin önemini hissettirmeyen, oldukça yoğun bir “görüşler” kitabı olduğunu düşünüyorum. Dünyanın gelmiş geçmiş en iyi eğitim sistemi olan 9-11.yy Bağdat’ının mirasına sahip çıkıp geliştireceğimize ümit ettiğim ülkemizde de bir gün üst düzey eğitim kitaplarının yazılacağını ümit ederek belirttiğim üstatların şaheserlerini bütün eğitimcilere şiddetle öneririm.

Muhteşem Kitapyurdu ailesinin bir üyesinin tavsiyesiyle okudum, teşekkür ederim. Orijinal liberalizminin bireyci/eşitlikçi/evrensel/düzeltici değerlere sahip olduğunu, 20.yy’ın sonunda rakip (milliyetçi, sosyalist, dini) ideolojileri alt ettiğini, sonra krize girerek bireysel özgürlük/hakları ezdiğine ve (gelir, liyakat vd.) eşitsizlikleri artırdığını iddia eder. İnsani değerleri ele alırken siyasi kuramlardan (Hobbes, Locke vd.) ve filozoflardan (Kant, Nietzsche vd.) destek aramaya çalışır. Sağ-sol kavgasını bırakıp, bireysel hak/özgürlüklere ve ılımlılık`a dönülmesini tavsiye ederek bitirir. Bretton-Woods’a değinse de 1971 Şokunu unutmuştur. 1984 (G.Orwell), Dev Şirketler (P.Phillips), Labirent (A.Maalouf)’in resmettiği gibi liberalizm/kapitalizm büyük bir geri döndürülemez krizdedir. Teşhis ve kurtarma fikirleriyle ilgilenenlere şiddetle öneririm. (Geçici çözüm, Fukuyama’nın “Güven” kitabındaki gibi Japon/Fin benzeri milli/insani/ahlaki tasarımlardır)

Pasifik/Atlantik/Hint/Güney/Arktik Okyanuslarından yunus/su samuru/fener-palyaço balıkları/ penguen/albatros/fok’u da içeren 32 canlının tanıtıldığı bu resimli harika kitabın (ve benzerlerinin) esprisi, çocuklara doğanın/dünyanın ihtişamını ve güzelliğini göstererek, bu muhteşem alemleri yaratan kimdir? sorusunu sordurmaktır. Yazarın, arı/baykuş/panda/ornitorenk/somon/karınca’yı da içeren canlıların destansı göçlerini ve yaşamlarını anlattığı çocuk kitapları ödüllü “Atlas Of Animal Adventures” kitabının da çevrilmesini umuyorum. (Meraklılara, yazara ait, 15 dile çevrilmiş, periler üzerine “A Natural History of Fairies”, en hızlı kuş/balık, en sıcak/soğuk yer, en uzun/zehirli ağaç, en derin yeraltı kenti Derinkuyu gibi en’lerin olduğu “Atlas Of Record-Breaking Adventures”, dinazorları tanıttığı “Atlas Of Dinosaur Adventures”, bazı buluşlar üzerine “The Voyage Of Discovery”, matematiği sevdirmek için “The School of Numbers” adlı resimli 5-10 yaş arası çocuk kitaplarını da öneririm)

Hierapolis/Pamukkale’de köle olarak doğup Roma’dan sürgün edilen Stoacı filozof Epiktetos’un (öğrencisinin MS 100’lerde yazdığı) düşünceleridir. Marcus Aurelius (Kendime Düşünceler)’dan, Pascal, Diderot’a kadar çok kişiyi etkilemiştir. Dünyada sana verileni sevmek, insani değerini yükseltmeye bakmak, dünyanın bir imtihan olduğu, musibet karşısında tutum, ölümü çokça düşünüp adi endişelere ve fazla coşkulara kapılmamak, bencillik/dalkavukluk/biat/yalan/retorik/çıkarcılığın kötülüğü, gerçek zenginliğin haysiyet/karakter/asaletten geçtiği, bir kişinin gerçek inancını eylemiyle göstereceği, insanın yaratılış amacı ve gerçek insan olmanın belirtileri de dahil, Rad/28, Bakara/155-7/269, Nisa/58, Al-i İmran/8/37/173, Araf/199, Kalem/10, Fecr/28, Mülk/23, Furkan/77, İsra/37, İbrahim/12, Maun/1-7, Yunus/39/100 vd. ayetleri hatırlatan, Boethius’un Felsefenin Tesellisi gibi KURANİ TEKRAR İMAN kitabıdır. Kainat tefekkürüyle Allah’ın varlığına/birliğine iman eksik olmasına rağmen, Muhteşemdir.