E-Dergi

George Thomson'ın iki ciltlik başyapıtının ikincisi. Uzun bir mitolojik, düşünsel tarih girişiyle başlayan eser krallıktan cumhuriyete geçerken insanoğlunun geçirdiği siyasi gelişimin özündeki düşünsel altyapıyı, ilk filozoflar eşliğinde gözler önüne sermeyi hedefliyor. Thomson, her türlü üst yapıyı büyük ölçüde ekonomik temellere dayandıran materyalist felsefenin başarılı bir çözümlemesini de ortaya koymaya çalışıyor. Alışıldık tarih anlatısından farklı, çok disiplinli, bütüncül bir tarzı var. Bu da bu zahmetli eseri benzersiz kılıyor. Yunanca ve Latince özgün kaynakların yanısıra yazıldığı dönem itibariyle konuya ilişkin en tutarlı akademik kaynaklara yoğun atıflar içeren eser, antik Yunan tarihinin yanısıra, mitoloji, antropoloji, din ve felsefe tarihine ilgi duyan tüm okurlara da hitap ediyor.

Eserin adı sizi yanıltmasın, Eski Yunan Toplumu Üzerine incelemeler materyalist bir perspektifle insanlık tarihinin öncülleri üzerine kapsamlı bir deneme niteliği taşıyor. İlk insanlıktan devlet kurmaya geçiş sürecinde insanoğlunun kayda geçirilebilmiş tarihinin cılız ışıkları altında ilerliyor kitap. George Thomson, yine de oldukça geniş sayılabilecek bir kaynak eşliğinde antropolojiyi mitolojiyle harmanlayan iddialı bir eser yaratmış. Nefis bir çeviriyle okuyucuyu tarihin bitimsiz sokaklarında benzersiz bir keşfe çıkarıyor.

"Norveç'in Dostoyevski'si" Knut, romanın daha ilk satırlarında bunun işaretlerini veriyor. İnsan ruhunun karanlık derinliklerinde ustaca dolaşan roman, otobiyografik özelliğiyle müthiş bir gerçeklik duygusu yaratmayı başarıyor. Hamsun'un içinde yaşadığı topluma yabancılaşması, her türlü statüyü alaya alan bireyciliği ve sahte ilişkiler yumağı haline gelmiş modern batı toplumuna karşı nefreti ileri yaşlarında nazizme sıcak bakacak kadar aklını kaybetmesine yol açmış olabilir mi diye düşündürüyor. Can Yayınları'nın çevirisi de çok başarılı.

Stoa felsefesinin temel kavramlarını tanıtma amacı giden bir kitap. Tarihsel bağlam içinde bir anlatımdan ziyade, sadece kavramların içeriğine odaklanmış bir metin. Dili amatör felsefe meraklısını bir hayli zorlayabilir. Eserin birincil kaynaklara dayalı olması belki iyi gibi görünebilir, ancak ikincil kaynaklarda bu kavramlara ilişkin güncel akademik tartışmaların izini bulamıyoruz. Bu durumda da okuyucu her şeyi sadece yazarın gözünden okuyup, kabullenmek zorunda kalıyor. Kavramları dönemin tarihsel şartları içinde, ekonomik, siyasi ve sosyolojik gelişmeler ışığında anlatmak eseri çok daha anlaşılır kılabilirdi.

Daha önce Hesiodos, Homeros ve Herodot gibi klasik metinleri okumuş ve arka planını merak eden ileri seviye okuyucu ve akademik çalışmalar için mükemmel bir kaynak eser. Ama önce Jean Paul Vernant, Levi-Strauss, Cornford gibi antikitenin büyük yorumcuları aşina olmak da gerekiyor. Vidal-Naquet'in eleştirel, politik tarih anlayışı ve yapısalcı antropolojiye yakın duruşu ilk bakışta kitabın en ilgi çekici olmasını sağlıyor gibi görünüyor . Ancak, 1500 dipnot ve 1000 maddelik kaynakçası ile konunun uzmanları için bile okuması kolay olmayan bir eser. Kaynakların büyük ölçüde Türkçe'ye çevrilmemiş olması yabancı dil bilmeyenler için en büyük handikap. Zeynep Atay bu çok zor eseri başarıyla çevirmiş. Alanında gerçek bir baş yapıt.